“Kim Kazandı / Kim Kaybetti” başlığını okuyanların aklına ne gelir dersiniz?
İlgi alanlarına göre olasılık çok:
İç siyaset bağlamında değişik konular akla gelebilir.
Türkiye bağlamında en güncel konu olan CHP Kurultayı için verilen “mutlak butlan” kararı ile ilgili olarak AKP mi CHP mi ya da Kılıçdaroğlu mu Özel mi; dünya siyaseti bağlamında ABD mi İran mı, Rusya mı Ukrayna mı, ABD mi Çin mi diye düşünenler olabilir.
Dünya, KKTC, Güney Kıbrıs (son seçimler bağlamında mesela) ya da Ortadoğu’da başka bağlamlarda kim/kimler diye düşünebilecekler de eksik değildir.
İki soru biçimindeki başlık bunlardan hiç biri için değil! Sorular daha doğrusu iki soru içerikli yazı, geçmişte de bu sayfada alıntı yaptığım değerli dostum Kenan Mortan’a aittir. “KİM KAZANDI / KİM KAYBETTİ?” başlığını taşıyan ve ABD-İran savaşında kimlerin kazanıp kimlerin kaybettiğini anlatan bu yazısını da paylaşıyorum:
“ABD’nin İsrael ile birlikte İran’a savaş açmasının (27.02.2026) üstünden 3 ay geçti. Bu işte kim kazandı, kim kaybetti?
KAZANANLAR:
+Ham petrol varil fiyatı 110 $’a çıktı. 2025 yılı fiyat ortalaması 61 $ idi. Bu fiyatın azalması söz konusu değil, 200 $ olma olasılığı % 40. Petrol tekelleri, kârlarını kâr ekleyecek.
+İran Hürmüz Körfezi üstünde ‘Fars Körfezi Su Yolu İdaresi’ni kurdu. Kuruluş kendini gemi geçişlerinin resmî ve yasal otoritesi olarak açıkladı. Kurdukları ‘Hormuz Safe’ sistemi, bitcoin ile ödemeyle ‘kaçak’ ve ‘bayraksız’ gemilere geçiş yaptırıyor, Hürmüz Boğazı ‘fiilen’ açıldı (Kaynak: New York Times gazetesi).
+İran Molla Rejimi ‘rejim muhaliflerini’ asma eylemini hızlandırdı… 17 Mart-27 Nisan arasında 22 insan asıldı, asılanların 2’si kadın ve 2 insan 17 yaşın altında. Rejim, 2025’de de 2,159 insan astı (Kaynak: Amnesty İnt).
+ABD Savaş Sanayisindeki konumlanan 72 şirketin 60’ı İran Savaşı’ndan sonra hisse senedi değeri arttı (Kaynak: Trading View). 92 şirketin 1 yıllık getirisi % 27.8 yükseldi( Kaynak: Yahoo).
KAYBEDENLER:
+ Başkan Trump’ı ‘onaylamayan’ların oranı son yoklamada %59’a çıktı (Kaynak CNN). Bu oran, son 6 ABD Başkanı arasında ‘en yüksek’ oran.
+Buyrukçu-Popülist yönetimler ‘kaybediyor.’ 15 yıllık dönemle, buyrukçu-popülist-tek adam yönetimlerinin ulusal geliri, demokratik yönetimlerin %10 altında kaldı (Kaynak: Dr. T. Corat kişisel hesaplamaları).
+ABD’nin devlet (kamu) borçlanması arttı, 39 Trilyon $’a çıktı. Bu 2025’e göre 2.7 Trilyon $’lık bir artış.
+ABD’de 10 yıl vadeli Hazine Tahvil faizi % 4.1’e çıktı (Kaynak: Prof. P. Krugman, 20.05.2026 blog yazısı). Bu faiz, ABD’de ‘alışılmadık’ yüksek bir oran.
+ AGÜ’lerin (Az Gelişmiş Ülkeler) Uluslararası Yatırım Pozisyonu ( UYP) bozuldu. Türkiye’nin UYP’si 348 Milyar $’a çıktı (Kaynak: Dr. M. Eğilmez). Piyasaların yine de tepkisizliğine Dr. Eğilmez ‘Piyasa Aldırmazlığı’ tanısı koydu. FT Başyazarı Dr. M. Wolf ‘Pişyasalar iyimser ama daha önceleri de yanıldılar ve yine yanılabilirler’ yorumunu yaptı.” (Kenan Mortan- 24.05.2026)
***
Görüldüğü gibi en çok kazananlar arasında, -aslında her “hâlükârda” öyledir- emperyal tekelci sermaye de var. Kaybedenler arasında ise, başta taraflar tüm dünya nasibini alıyor.
Bu yazıyı yazarken İran-ABD barışı “oldu olacak” deniyor ama henüz o noktaya gelinmiş değil ve o noktaya gelindiğinde sonuç değişmeyecek.
Merak ettiğim bir konu var: Ortak 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’ni gasbedenlerin günümüzdeki sembolu Hristodulidis’in yürüttüğü “savaşa hazırlık” politikası akılsızlık, saçmalık, basiretsizlik değilse nedir?
***
NOT: Bugün arife, yarın bayram! -Her şeye karşın- güzel bir Bayram geçirmenizi dilerim.