- Dünyadaki çatışmalar ve BM

Dünyanın tehlikeli zamanlardan geçtiğini ifade eden Miçotakis, çatışmaların ve gerginliğin arttığı bu dönemde BM'nin çok taraflılığa daha çok ihtiyacı olduğunu vurguladı.

Miçotakis, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'nde sorunların barışçıl yollarla çözülmesine ilişkin hukuki çerçevenin bulunduğuna işaret ederek, "Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz'den Hint-Pasifik Okyanusu'na kadar stratejik deniz yolları gitgide daha çok jeopolitik çatışma alanlarına dönüşüyor. Ticari gemiler hedef alınıyor, hayati öneme sahip ticari yollar baskı aracı olarak kullanılıyor. Bunun tedarik zincirlerine, enerji piyasasına ve ve gıda güvenliğine küresel düzeyde ciddi sonuçları oluyor." dedi.

Yunan Başbakan deniz ticaretini korumanın herkesin sorumluluğu olduğunu ifade etti.

- Filistin

Geçen yıl Gazze için kabul edilen barış planının uygulanması gerektiğine dikkati çeken Miçotakis, Gazze'de yeniden inşa sürecinin Filistinlilerin kendi geleceklerini kendi ellerine almasıyla ilerlemesi gerektiğini kaydetti.

Miçotakis, Yunanistan'ın İsrail ile stratejik ortaklık içinde bulunduğunu hatırlatarak, öte yandan "Batı Şeria'daki gelişmeler derin bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Uluslararası hukuka göre hukuk dışı olan ve gelecekteki bir Filistin devletinin varlığını tehlikeye atan faaliyetlere izin verilemez." diye konuştu.

Lübnan'da kalıcı barış fırsatı bulunduğunu belirten Miçotakis, Yunanistan'ın da egemen ve birleşik bir Lübnan'ı desteklediğini söyledi.

- Yapay zeka

Miçotakis, yapay zeka konusuna da değinerek, tüm faydalarına rağmen yapay zeka konusunda düzenlemelere ihtiyaç duyulduğuna işaret etti.

Yapay zeka firmalarının insani değerlere, şeffaflığa ve güvenlik şartlarına uyması temelinde işleyiş izni alması gerektiğini kaydeden Miçotakis, gerekli düzenlemeler yapılana dek yapay zeka modellerinin geliştirilmesine gönüllü olarak geçici bir ara verilmesine ilişkin fikirleri de desteklediğini sözlerine ekledi.

Açıklamada, bağımsız BM komiteleri ve raporlarının da İsrail ordusunun Gazze Şeridi'ndeki saldırılarını "savaş suçları, insanlık dışı suçlar ve soykırım" olarak nitelendirildiğine dikkat çekildi.

Netanyahu'nun kürsüye çıktığı sırada birçok ülke temsilcisi heyetin salonu terk ettiği manzaranın da Netanyahu ve İsrail'i çevreleyen "uluslararası tecriti" gözler önüne serdiği belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Katil Netanyahu'nun Gazze Şeridi'ndeki acımasız savaş hakkında anlattıkları ve Gazze'de işlediği sistematik soykırımı inkar etmesi, BM raporları ve dünyanın bizzat şahit olduğu katliamlar, açlık ve soykırım olaylarıyla çürütüldüğü gibi İsrail askerlerinin ve subaylarının itiraflarıyla ve İsrailli bakanların Filistinlileri öldürme ve yerlerinden etme çağrılarıyla çürütülmekdir."

İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'ya yönelik planları konusunda da uyarıda bulunulan açıklamada, "Netanyahu, Filistin halkının Batı Şeria'daki varlığını inkar ediyor ve yerleşimcilerin saldırılarının önünü açıyor." denildi.

Netanyahu'nun BM kürsüsünde konuşma yapmasına izin verilmesinin eleştirildiği açıklamada, "Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından aranan bir savaş suçlusunun BM Genel Kurulu salonunda kürsüye çıkarak asılsız yalanlarını dillendirmesine izin verilmesi siyasi bir hatadır." ifadeleri kullandıldı.

Hamas açıklamasında, Netanyahu'nun "uluslararası ve insani adalet önünde yargılanmak üzere terörist suçluların tutulduğu hapishanelerinde olması gerektiğine" işaret edildi.

- "Ermenistan, mayın temizlemede Azerbaycan'la işbirliğini sürdürmeye hazır"
Ermenistan'ın mayın temizleme alanında da Azerbaycan'la işbirliğini sürdürmeye ve derinleştirmeye hazır olduğunu ifade eden Paşinyan, çatışma sonucunda Azerbaycan'da tutulan Ermenilerin geri dönüşünün de beklendiğini aktardı.
Paşinyan, iki ülkedeki bazı çevrelerde zaman zaman çatışma söyleminin kullanılmasının olumsuz beklentileri besleyen bir etken olduğunu belirterek "Ermenistan ve Azerbaycan'ın elde ettiği sonuçların, tarih, kültürel miras veya başka konulardaki çatışma söyleminden daha değerli olması gerektiğini" dile getirdi.

- Türkiye ile ilişkilerin normalleşmesine destek

Paşinyan, Türkiye ile üst düzeyde diyalog sürdürdüklerini belirterek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın BM kürsüsünde dile getirdiği, Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşmesi sürecinin kararlılıkla ilerletildiği yönündeki sözlerine katıldığını söyledi.

Komşularla ilişkilerin normalleşmesi ve derinleşmesinin Ermenistan'ın dış politika vizyonu açısından kilit öneme sahip olduğunu vurgulayan Paşinyan, Ermenistan-Türkiye demiryolunun açılmasının beklendiğini ve bunun son yılların uluslararası lojistik alanındaki en önemli gelişmelerinden biri olabileceğini söyledi.

- "Rusya ile ilişkiler dönüşüm aşamasında"

Paşinyan, "Rusya ile ilişkilerin dönüşüm aşamasında" olduğunu belirterek, bunun doğal bir süreç olduğunu dile getirdi.

Önceki dönemde Ermenistan-Rusya ilişkilerini etkileyen en büyük etkenin Ermenistan-Azerbaycan çatışması olduğunu ifade eden Paşinyan, Azerbaycan'la barış sağlandığına işaret ederek, Ermenistan-Rusya ilişkilerinin de doğal olarak değişeceğini sözlerine ekledi.

Paşinyan, Rusya ile ilişkilerin dostluk ve karşılıklı saygı ilkeleri temelinde gelişmesini istediklerini söyledi.

- "Devlet Başkanı Şi, güçlü, zinde, formda ve her zamankinden iyi görünüyordu"
Başka bir paylaşımında da Şi ile eşi Pıng Liyüen'i dün Maryland eyaletindeki Andrews Hava Üssü'nde karşılamasına değinen Trump, "Devlet Başkanı Şi ile dün havalimanında bir araya geldik ve güçlü, zinde, formda ve her zamankinden iyi görünüyordu. Tabii Bayan Şi de güzeldi." ifadelerini kullandı.
ABD'ye son ziyaretini 2015'te yapan Şi, 11 yıl aradan sonra 3 günlük resmi ziyaret için bu ülkeye tekrar geldi.
Bugün iki lider arasında yapılacak görüşmelerde tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve nadir toprak elementlerinin ihracatı gibi ticari anlaşmazlıkların, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın yanı sıra yapay zeka güvenliğinin ele alınması bekleniyor.
Trump, 22 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kürsüsünde yaptığı konuşmada, "yapay" kelimesinin bu teknolojiyi "sahte" gibi gösterdiğini belirterek, "Şu andan itibaren tüm ABD belgeleri ve umarım tüm dünya belgeleri 'yapay' yerine çok daha doğru olan 'süper' terimini kullanacak şekilde değiştirilecek." açıklamasını yapmıştı.

- "İki lider birbirleriyle çok iyi anlaşıyor"
Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde yeni bir gelişme olup olmadığı yönündeki soruya Barrack, "Hiç bu kadar iyi olmamıştı. İki lider birbirleriyle çok iyi anlaşıyor. Birbirlerini seviyorlar, bu da gerçekten yardımcı oluyor." yanıtını verdi.
Barrack, iki ülke arasındaki masada bekleyen S-400 ve F-35 meselesi hakkında da Kongrenin bu konuda çalıştığını ancak ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) ile Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) düzenlemelerinin zaman aldığını dile getirdi.
Öte yandan, Türkiye ile ABD arasındaki savunma işbirliğinin çok önemli olduğunu vurgulayan Barrack, "NATO'nun ikinci büyük müttefiki. Her türlü bölgesel ittifak için Türkiye’ye son derece güveniyoruz." dedi.

- "ABD-İran barışına bence herkes hazır"
Barrack, ABD ile İran arasında devam eden barış görüşmeleri konusunda da her fırsatta diyalog ve iletişime doğru adım attıklarına işaret ederek, "Daha fazla görüşme yapıyoruz ki bu da hepimiz için doğru olan şey." diye konuştu.
"Türkiye bu süreçte çok etkili oldu, her iki tarafla da harika bir ilişkiye sahipler ve kültürü anlıyorlar, bu yüzden umutluyuz. Ama bu bir süreç, sadece bir olay değil." ifadelerini kullanan Barrack​​, savaşı bitirmek için iyimser olmak gerektiğinin altını çizdi.
Barrack, "Başka seçeneğimiz yok. Bence herkes hazır. Bölge hazır. Amerika barışa yardım etmeye hazır." şeklinde konuştu.

- Tarifeler, İran ve yapay zeka güvenliği gündemde olacak
Çin Devlet Başkanı Şi, bugün T.S.İ 19.00'da ABD Başkanı Trump ile ikili görüşmelerine başlayacak. Görüşmede iki ülke arasındaki tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve nadir toprak elementlerinin ihracatı gibi ticari anlaşmazlıkların yanı sıra Orta Doğu’daki savaş ve yapay zeka güvenliği ele alınacak.
Liderlerin, ekonomik ve ticari anlaşmazlık konularında daha önce varılan geçici uzlaşmaları sürdürerek ilişkilerde istikrarı korumaya odaklanması bekleniyor.
Zirvenin önemli başlıklarından biri İran ve Orta Doğu’daki savaş olacak. Çatışmaların Hürmüz ve Babülmendeb boğazlarındaki enerji taşımacılığını aksatma ihtimali, küresel enerji güvenliği açısından endişe yaratıyor. ABD’nin Rusya ve İran’a yönelik yaptırımlarını genişletmesi de Çin ile yapılacak görüşmelerin ekonomik boyutunu etkileyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Yapay zeka güvenliği de zirvenin gündeminde olacak. İki ülkenin, yapay zekanın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımını ve olası tehditlere ilişkin erken uyarıyı içeren bir “yapay zeka diyaloğu” başlatması bekleniyor. Ancak ABD yapay zeka güvenliğine yönelik risklerin kontrol edilmesine odaklanırken, Çin daha kapsamlı bir küresel yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunuyor. Öte yandan ABD'li yapay zeka geliştiricisi şirketler Çinli şirketlerinin, "damıtma" adı verilen yöntemle kendi modellerinden veri çaldığını iddia ederek, Washington yönetiminden bunu engelleyecek tedbirleri almasını istiyor.
İki ülke daha önce de ticari anlaşmazlıkları geçici olarak azaltmaya yönelik adımlar atmış, karşılıklı tarifelerin ertelenmesi, nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrollerinin gevşetilmesi ve bazı ticari kısıtlamaların ertelenmesi konusunda anlaşmıştı.
Trump’ın mayıs ayında Çin’e yaptığı ziyarette iki ülke arasında ticaret ve yatırım kurullarının kurulması, bazı ürünlerde tarife indirimlerinin görüşülmesi ve Çin’in ABD’den yolcu uçağı alması gibi konularda anlaşmalara varılmıştı.

Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu dolayısıyla New York'ta bulunan Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İngiltere Başbakanı Andy Burnham ile bir araya geldi. Erdoğan, görüşmede, Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve uluslararası statüsünün tanınmadığı hiçbir formülün sonuç vermeyeceğinin altını çizdi.
Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, görüşmede Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili ilişkiler ile bölgesel ve küresel konuların ele alındı.
Kabulde Erdoğan, Türkiye-İngiltere ilişkilerinin her alanda güçlendiğini, savunma sanayisi ve ticaret başta olmak üzere, birçok başlıkta atılacak adımlarla işbirliğinin daha ileriye taşınacağına inandığını ifade etti.
İsrail'in Gazze ve Batı Şeria'da barış istemediğini defalarca eylemleriyle ortaya koyduğunu, uluslararası toplumun baskısının önemli olduğunu vurgulayan Erdoğan, İran ve Ukrayna'da gerilimin arttığını, Hürmüz konusunda mutabakat sağlanmasıyla müzakere sürecinin yeniden sağlanabileceğini kaydetti.
Ukrayna konusunda bir yenişememe halinin hakim olduğunu belirten Erdoğan, Karadeniz'de Türk veya yabancı ticaret gemilerinin hedef alınmasının durumu daha da karmaşıklaştırdığına işaret etti.
Erdoğan, Kıbrıs Türk halkının adadaki egemen eşitliği ve uluslararası statüsünün tanınmadığı hiçbir formülün sonuç vermeyeceğinin altını çizdi.
Kabulde Cumhurbaşkanı Erdoğan'a, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün ile Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç eşlik etti.

“BMGK'DA REFORM YAPILMALI”
Karşımızda öldürmeye doyamayan soykırımcı bir zihniyet var. BM teşkilatı görevini icra edemez hale getirilmiştir, teşkilat kan kaybetmeye devam etmektedir. Umudu Birleşmiş Milletler olan hayal kırıklığı içinde. Uluslararası sisteme duyulan güvenin yeninden tesisine odaklanan Genel Kurul temasını isabetli buluyorum. Eğer BM'ye olan güven gerçekten artırılmak isteniyorsa yapılması gerekenler bellidir. BM'ye güven artması isteniyorsa Gazze'de çocuklar güvende olmalı.
190'dan fazla ülkenin iradesinin 5 ülkenin keyfine bağlı olduğu yapı ne adildir ne de güveni tam anlamıyla tesis edebilir. Güvenlik Konseyi 'Dünya 5'ten büyüktür ilkesine' göre mutlaka reforma edilmelidir. 5 ülkeye dayalı yapı güven sağlamaz. Güvensizlik üzerine bina edilen bir siyaset anlayışının kazananı olmadığını tarih biz acı bir şekilde gösterdi. Dünyada derinleşen gelir adaletsizliğine karşı yeni bir paradigmayı beraber inşa etmeliyiz.
Çatışma ve savaş ortamının sona erdirilmesi ile ilgili aktörlerle görüşmelerimiz sürüyor. Herkesi İsrail'e daha fazla baskı kurmaya davet ediyorum. 1967'de sınırlarında başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin devletinin olacağı o güzel günleri göreceğiz.
Pakistan ve Suudi Arabistan'la kurduğumuz Savunma İttifakı ile aramızdaki dayanışmayı perçinliyor, sorunlara bölge içerisinden çözümler üretmeyi amaçlıyoruz.
14 yıllık zulmün ardından Suriye yeni yola girdi. Suriye her türlü tahrike rağmen güvenli ülke olmaya devam ediyor. Bu yolculuklarında kardeş Suriye halkının yanında olmaya devam edeceğiz
Karadeniz'de ticari gemilere yönelik son saldırıların kim tarafından yapılırsa yapılsın kabul edilemez olduğunu bilhassa vurguluyorum. Rusya-Ukrayna savaşının Ukrayna'nın egemenliği ve toprak bütünlüğü sağlanarak sona ermesi samimi arzumuzdur.

“DÜNYAYA KKTC'Yİ TANIMAYA DAVET EDİYORUM”
Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü tescil edilmeli, maruz bırakıldığı gayrinsani izolasyon artık son bulmalıdır. Uluslararası toplumu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni tanımaya ve bu devletle siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler tesis etmeye davet ediyorum.
Türkiye gelişen savunma sanayisiyle, şoklara dirençli ekonomisiyle, çatışmaların ortasında adeta bir istikrar adası olmayı sürdürmektedir. Ülkemiz Avrupa'nın ayrılmaz parçası olarak kıtanın refah ve güvenliğinin temininde önemli görev üstlenmekte. Türkiye'nin güvenlik mimarisinin dışında bırakıldığı bir Avrupa'nın daha güçlü, daha güvenli olması açık söylüyorum mümkün değildir.
Antalya'da COP31'in ev sahibiyiz. İklim kriziyle mücadelenin pek çok farklı yolu var. Sözler somut adımlara dönüşmeli, tüm liderleri davet ediyoruz. İklim krizi kadar bir başka tehlike israfın artması. 2 milyar tonun üzerinde gıda israf ediliyor. Bir tarafta tonlarca yemeğin çöpe atıldığı, diğer tarafta yüz milyonlarca insanın çöpten yemek topladığı bir dünyada adaletten bahsedilemez.
Küresel cinsiyetsizleştirme politikaları, aile kurumuyla birlikte masum çocukları da hedef alan bir kuşatmaya dönüşmüştür. Bu kuşatmayı, ancak kadın ve erkekten oluşan aileyi koruyarak kırabiliriz. Türkiye lobilerin saldırılarına rağmen aile ve çocukların korunmasında inisiyatif almaya devam edecektir."
Tayyip Erdoğan olarak, büyük bir milletin Cumhurbaşkanı olarak, Rabbim ömür verdikçe, bu kürsüden mazlumların hakkını savunmaya, sesi olmaya devam edeceğim. Biz gerekirse sıkıntı çekeriz gerekirse bedel öderiz ama haksızlık karşısında susmayız, zulme asla rıza göstermeyiz.

- Ana tema "Güveni yeniden tesis etmek"
Bu yıl "Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM" temasıyla toplanan Genel Kurul'a 150'den fazla devlet ve hükümet başkanının yanı sıra çok sayıda cumhurbaşkanı yardımcısı, başbakan yardımcısı, bakan ve diğer üst düzey hükümet yetkililerinin katılması bekleniyor.
Ana tema kapsamında BM'nin mevcut küresel koşullara uyarlanması ve çok taraflı sistemin güçlendirilmesi önemli gündem maddelerinden biri olarak ortaya çıkıyor.
Artan jeopolitik rekabet, devam eden savaşlar, ekonomik eşitsizlikler ve küresel krizler karşısında uluslararası kurumların etkinliğinin artırılması, üye ülkeler arasındaki güvenin yeniden tesis edilmesi ve BM'nin küresel sorunlara daha etkili yanıt verebilmesi konularının liderlerin konuşmalarında ve ikili temaslarında öne çıkması öngörülüyor.
Liderlerin ana gündem maddeleri arasında aynı zamanda iklim değişikliği, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, kalkınma finansı, yapay zeka ve teknolojik dönüşüm, küresel sağlık ve pandemi hazırlığı, nükleer silahsızlanma ve uluslararası güvenlik gibi farklı konuları ele almaları bekleniyor.
Bu kapsamda iklim eylemi ve adil dönüşüm, nükleer silahsızlanma, Kalkınma Hakkı Bildirgesi'nin 40. yılı, deniz seviyesinin yükselmesinin yol açtığı tehditler ile gelecekteki salgınlara karşı hazırlık ve müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi, ırkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve ilgili hoşgörüsüzlükle mücadele konularında farklı üst düzey toplantılar düzenlenmesi planlanıyor.
Diğer taraftan liderlerin hem BM Genel Kurul kürsüsünden yapacakları konuşmalarda, hem de ikili ve çok taraflı toplantılarda halihazırda dünyanın farklı yerlerinde süregelen çatışma, kriz ve ihtilafları ele almaları öngörülüyor.
Bu çerçevede Gazze'de süren soykırımın birçok liderin ana gündemi olması beklenirken, İran'a yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs meselesi, Sudan’daki çatışmalar ve ağırlaşan insani durum ile Myanmar'daki insani krizden Haiti'deki güvenlik krizine kadar birçok farklı gelişmenin görüşülmesi bekleniyor.
BM Genel Kurulu çerçevesinde önemli bir diğer husus da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yönelik Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) 2024'te çıkardığı tutuklama kararının uygulanıp uygulanmayacağı olarak ön plana çıkıyor.
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun UCM kararınca tutuklanması gerektiğini ve şehir yasalarının verdiği yetkilerle hareket edeceklerini belirtirken, bu çerçevede tutuklamaya yönelik bağımsız yasal yetkileri bulunmadığını ve federal hükümetin bu adımı atması gerektiğini vurguladı.
Diğer taraftan ABD hükümeti Netanyahu'nun "hiçbir şekilde tutuklanmayacağına" işaret ederken, BM Genel Kurulu'nda hitap etmesi beklenen Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Filistinli yetkililerin vize talebini de bir kez daha reddetti.

- Guterres'in son Genel Kurul'u olacak
Genel Kurul, görev süresi yıl sonunda sona erecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve yeni adaylar açısından da ayrı bir önem taşıyor.
Görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek Guterres'in son Genel Kurul konuşmasında, uluslararası sistemin karşı karşıya olduğu çok sayıda kriz ve değişen küresel dengeler karşısında çok taraflı işbirliğinin güçlendirilmesi mesajını vermesi beklenirken, Guterres'in aynı zamanda BM Şartı'nın temel ilkelerine bağlılık ve anlaşmazlıkların çözümünde diyaloğun önemi üzerinde durması öngörülüyor.
Bir sonraki BM Genel Sekreteri için seçim süreci devam ederken, yeni Genel Sekreterin 1 Ocak 2027'de göreve başlaması öngörülüyor.
Genel Kurul kapsamında yürütülecek diplomatik temasların, yeni genel sekreterin seçilmesi bağlamında da önem taşıması bekleniyor.

- Gübre fiyatları zirveden geriledi
Dünya Bankasının emtia fiyat verilerine göre, küresel gübre fiyatları son dönemde yılın ikinci çeyreğinde ulaştığı zirve seviyelerden geriledi. Buna rağmen küresel gübre fiyatları yüksek seyrine devam ediyor. Gübre fiyatları haziran-ağustos döneminde ürün bazında farklı seyir izledi.
Küresel gübre fiyat endeksi, hazirandaki 156,1 puandan ağustosta 146,4 puana gerileyerek yüzde 6,2 düştü. Endeks, ağustosta önceki aya göre de yüzde 1,9 azaldı.
Ürenin ton fiyatı haziran-ağustos döneminde yüzde 13,9 düşerek 453,1 dolardan 390 dolara indi.
Aynı dönemde triple süper fosfatın (TSP) ton fiyatı yüzde 4,2 azalarak 735,6 dolardan 704,4 dolara, potasyum klorürün fiyatı da yüzde 3,9 düşerek 402,5 dolardan 386,9 dolara geriledi.
Buna karşılık diamonyum fosfatın (DAP) ton fiyatı yüzde 1,2 artarak 783,8 dolardan 793,5 dolara yükseldi. Fosfat kayanın fiyatı da yüzde 8,3 artışla ton başına 156,9 dolardan 170 dolara çıktı.
Üre fiyatlarındaki düşüşte, Orta Doğu'daki çatışmaların ilk döneminde ortaya çıkan arz endişelerinin kısmen hafiflemesi etkili oldu. Çatışmalar ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatlardaki aksamalar, küresel üre arzının önemli bölümünün kesintiye uğrayabileceği endişesi yaratmış ve fiyatların yılın ikinci çeyreğinde hızla yükselmesine neden olmuştu.
Alternatif üreticilerin ihracatlarını artırması, Rusya ve ABD'nin pazardaki payının yükselmesi ve ithalatçı ülkelerin tedarik kaynaklarını çeşitlendirmesi arz üzerindeki baskıyı azalttı. Yüksek fiyatlar nedeniyle bazı alıcıların gübre alımlarını ertelemesi veya azaltması da üre fiyatlarındaki gerilemeyi destekledi.
Dünya Bankası, Orta Doğu'daki çatışmaların enerji ve gübre piyasalarına etkisi nedeniyle gübre fiyatlarının 2026 genelinde ortalama yüzde 31 artmasını ve gübrenin çiftçiler açısından 2022'den bu yana en düşük erişilebilirlik seviyesine gerilemesini bekliyor.
Gübre fiyatlarındaki son düşüşe rağmen yüksek enerji maliyetleri, Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında gemi trafiğinde yaşanan aksamalar, El Nino bağlantılı hava koşulları, Karadeniz ticaretindeki belirsizlikler ve fosfat arzındaki sıkılığın gelecek dönemde küresel gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü risk oluşturmaya devam ettiğine işaret ediyor.

- İsrail ve Yunanistan arasında 3 milyar avroluk silah anlaşması
İsrail ve Yunanistan arasında 31 Ağustos'ta Tel Aviv'de yaklaşık 3 milyar avro değerindeki "Aşil Kalkanı" hava savunma anlaşması imzalanmıştı.
"Aşil Kalkanı" anlaşması kapsamında İsrail'in, Yunanistan'da David's Sling (Davud Sapanı) sistemleri ve Israel Aerospace Industries (IAI) tarafından Barak MX sistemi dahil çok katmanlı hava savunma ağı kuracağı kaydedilmişti.
Anlaşmanın, İsrailli Rafael şirketinin Davud Sapanı ve IAI'nın Barak MX sistemlerinin yanı sıra yine Rafael'in Spyder sistemini ve IAI'nın hava kontrolüne yönelik MMR tipi çok görevli radarlarını da içerdiği belirtilmişti.
Bunun yanında Rafael'in öncülüğünde geliştirilecek yeni bir ulusal komuta ve kontrol sistemi de anlaşmada yer almıştı.
Yunanistan'da muhalefetteki partiler ise anlaşmanın İsrail'e savunma alanındaki bağımlılığı artıracağını, Yunan vergi mükelleflerine mali yük getireceğini ve ülkenin bölgesel politikasını daha fazla İsrail'e bağlayacağını vurgulamıştı.
Eski Yunanistan Maliye Bakanı Yanis Varufakis, İsrail ile imzalanan "Aşil Kalkanı" anlaşmasının "utanç verici" olduğunu belirterek, "Yunanların büyük bir çoğunluğu soykırımcı Apartheid devletine karşı olmasına rağmen, biz yönetici sınıfımızın bu rezil anlaşmayla Yunanistan'ı lekelemesine izin verdik." değerlendirmesinde bulunmuştu.
Basında yayımlanan değerlendirmelerde de anlaşmanın maliyeti, İsrail'e teknolojik ve stratejik bağımlılık ile Atina'nın Orta Doğu'daki konumuna etkileri eleştirilmişti.

- İsrail ve Yunanistan arasında 3 milyar avroluk silah anlaşması
İsrail ve Yunanistan arasında 31 Ağustos'ta Tel Aviv'de yaklaşık 3 milyar avro değerindeki "Aşil Kalkanı" hava savunma anlaşması imzalanmıştı.
"Aşil Kalkanı" anlaşması kapsamında İsrail'in, Yunanistan'da David's Sling (Davud Sapanı) sistemleri ve Israel Aerospace Industries (IAI) tarafından Barak MX sistemi dahil çok katmanlı hava savunma ağı kuracağı kaydedilmişti.
Anlaşmanın, Rafael şirketinin Davud Sapanı ve IAI'nın Barak MX sistemlerinin yanı sıra yine Rafael'in Spyder sistemini ve IAI'nın hava kontrolüne yönelik MMR tipi çok görevli radarlarını da içerdiği belirtilmişti.
Bunun yanında Rafael'in öncülüğünde geliştirilecek yeni bir ulusal komuta ve kontrol sistemi de anlaşmada yer almıştı.
Yunanistan'da muhalefetteki partiler ise anlaşmanın İsrail'e savunma alanındaki bağımlılığı artıracağını, Yunan vergi mükelleflerine mali yük getireceğini ve ülkenin bölgesel politikasını daha fazla İsrail'e bağlayacağını vurgulamıştı.
Eski Yunanistan Maliye Bakanı Yanis Varufakis, İsrail ile imzalanan "Aşil Kalkanı" anlaşmasının "utanç verici" olduğunu belirterek, "Yunanların büyük bir çoğunluğu soykırımcı Apartheid devletine karşı olmasına rağmen, biz yönetici sınıfımızın bu rezil anlaşmayla Yunanistan'ı lekelemesine izin verdik." değerlendirmesinde bulunmuştu.
Basında yayımlanan değerlendirmelerde de anlaşmanın maliyeti, İsrail'e teknolojik ve stratejik bağımlılık ile Atina'nın Orta Doğu'daki konumuna etkileri eleştirilmişti.

İtalya'nın Sicilya Adası'ndaki aktif yanardağ Etna'nın dünden bu yana yoğun biçimde kül püskürtmesi nedeniyle, hava ulaşımının hala olumsuz etkilendiği ve Katanya Havalimanı'nın iç ve dış hat uçuşlarının bir süre daha yapılamayacağı bildirildi.
Katanya Uluslararası Vincenzo Bellini Havalimanı'nı (Fontanarossa) yöneten SAC şirketinden Etna'nın kül püskürtmesine ilişkin yazılı açıklama yapıldı.
Açıklamada, "Atmosfere volkanik kül salımı sebebiyle 'B3' ve 'C1' sektörlerinin kapalı kalma süresi uzatıldı. Bunun sonucu olarak; uçuş operasyonları saat 14.30'a (TSİ 15.30) kadar askıya alındı. Yolcuların havaalanına gitmeden önce uçuşlarının durumunu hava yolu şirketleriyle kontrol etmeleri rica olunur." ifadeleri kullanıldı.
Etna Yanardağı'nda dün başlayan kül püskürme faaliyeti neticesinde, küllerin yaklaşık 4 kilometre yükselmesi sebebiyle bölgeden geçen uçaklar için "kırmızı" kodlu uyarı yayımlanmıştı.
Yanardağdaki yoğun kül salınımı sebebiyle Katanya Havalimanı'nda da iç ve dış hat seferleri askıya alınmış ve gün içinde askıya alma süresi kademeli olarak bu sabaha kadar uzatılmıştı.
Etna Yanardağı'nda son yıllara kıyasla özellikle bu yılın yaz aylarında çok sayıda volkanik aktivite kaydedildi. Etna'daki yoğun volkanik faaliyetlerin, özellikle hava ulaşımını olumsuz etkileyerek tatil için Sicilya'yı tercih eden pek çok turistin planlarında aksaklıklara yol açtığı basına yansımıştı.
Avrupa'nın en aktif yanardağlarından biri olma özelliği taşıyan, Sicilya Adası'ndaki Etna Yanardağı'nda son aylarda yoğun kül ve lav püskürmesi gibi volkanik faaliyetler gözlemleniyor.

- "ABD dahi sistemi satın almadı"

Haberde görüşlerine yer verilen askeri kaynaklar, Aşil Kalkanı'nın kritik bölümünün sensörler, önleme sistemleri ve komuta-kontrol merkezinden oluşan bir yapı olduğunu belirtti.

Askeri kaynaklar, sistemin "anahtarlarının" İsrail'in elinde kalacağını aktararak "Hükümet bizi İsrail diplomasisine bağımlı hale getirmeyi başardı." değerlendirmesinde bulundu.

Aynı kaynaklar, ABD'nin dahi söz konusu sistemi satın almadığına dikkati çekerek, bunun nedenlerinden birinin Washington'ın sistemi bütünüyle kontrol edememesi, diğerinin ise İsrail'in kritik teknolojinin tamamını devretmemesi olduğunu ifade etti.

Haberde, "ABD dahi sistemi satın almadı" değerlendirmesinin, Yunanistan'ın kaynak kodları ve komuta-kontrol altyapısı üzerindeki yetkisinin ne ölçüde olacağına ilişkin soru işaretlerini artırdığı kaydedildi.

Eski Büyükelçi Vasilis Bornovas da benzer silah sistemlerinin tedarikinde kaynak kodlarına erişimin temel meselelerden biri olduğunun altını çizdi.

Bornovas, Aşil Kalkanı'nın bütün unsurlarının doğrudan Türkiye'ye yönelik olmadığını savunarak, sistemin önemli bölümünün Rusya ve "kuzeyden gelebilecek tehdit" çerçevesinde değerlendirildiğini aktardı.

Türkiye ile İsrail arasında 1948'den bu yana ilişkiler bulunduğunu söyleyen Bornovas, Ankara ile Tel Aviv arasındaki mevcut gerilimin kalıcı olmayabileceğini ve iki ülkenin güçlü ordulara sahip olduğunu dile getirdi.

Lefkoşa Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Themis Tzimas ise Aşil Kalkanı büyüklüğünde bir savunma anlaşmasının kamuoyuna yeterli bilgi verilmeden ilerletildiğini ileri sürerek "ulusal savunmanın çözülmesi" eleştirisinde bulundu.

Yunanistan Komünist Partisine (KKE) yakın 902.gr haber sitesi de İsrail'den tedarik edilmesi planlanan "Aşil Kalkanı" hava ve füze savunma sisteminin, Yunanistan'ın güvenliğini artırmak yerine ülkeyi yeni risklerle karşı karşıya bırakabileceğini belirtti.

Haberde, sistemin unsurlarının nereye yerleştirileceğinin belirlenmesi amacıyla İsrailli yetkililerin Yunanistan'daki askeri altyapıyı ayrıntılı şekilde incelediği, böylece İsrail'in Yunanistan'ın kritik askeri tesislerine ilişkin kapsamlı bilgiye sahip olduğu ifade edildi.

- Bir gemi, iki bot ile bir dalış timi sevk edildi
İçişleri Bakanlığının kurtarma çalışmalarına ilişkin açıklamasına göre, Batum Havalimanı'ndan Ordu-Giresun Havalimanı'na uçuş gerçekleştiren özel uçağın, motor arızası nedeniyle Rize-Artvin Havalimanı açıklarında denize acil iniş yaptığı bilgisi Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi (AAKKM) tarafından Sahil Güvenlik Komutanlığına iletildi.
Bunun üzerine bölgeye Sahil Güvenlikten 1 gemi, 2 bot ile 1 dalış timi sevk edildi. Bölgeye ulaşan unsurlar, deniz yüzeyinde tespit edilen uçakta bulunan 2 kişiyi bilinçleri açık şekilde kurtardı.
Açıklamada, kurtarma çalışmalarını yürüten Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli tebrik edildi.

- 11 Eylül 2001 saldırıları
11 Eylül 2001 sabahı New York, Manhattan Adası'nda bulunan, şehrin sembol binaları İkiz Kuleler olarak bilinen Dünya Ticaret Merkezi'ne yönelik terör saldırılarıyla uyandı.
Newark, Boston ve Washington'dan havalanıp San Francisco ve Los Angeles'a giden 4 yolcu uçağının kaçırılmasının ardından Los Angeles'a giden American Airlines'a ait yolcu uçağı, yerel saatle 08.46'da New York'taki İkiz Kuleler'in kuzey yönündeki binasına çarptı.
Kuzey kulesi alevler içinde yanarken, United Airlines'a ait kaçırılan diğer bir uçak da ilk saldırıdan 17 dakika sonra saat 09.03'te canlı yayında güney kulesine çarptı.
İkiz Kuleler'e saldırıların ardından kaçırılan bir diğer uçak ise ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) binasına isabet etti.
11 Eylül saldırıları sonucu uçakları kaçıran 19 saldırgan hariç New York, Washington ve Pensilvanya'da toplam 2 bin 977 kişi hayatını kaybetti.