UNFICYP VE KIBRIS SORUNU
Yaşı hayli ilerlemiş ve 21 Aralık göçünü yaşamış birçok kardeşimiz hatırlayacaktır. UNFICYP oluşmazdan önce İngiltere, bir garantör ülke olarak Kıbrıs’a bir tugay asker göndermiş ve o askeri gücün başına da General Young isimli bir generali getirmişti.
O büyük göçün ve acıların yaşandığı günlerde hatırlıyorum General Young’ı. Cumhurbaşkan Muavini binasındaki yoğun toplantılar, bitmek bilmeyen silah sesleri, sokaklara ve yollara gerilen dikenleri teller ve Rumların acımasızlıkları hala hatırımızda ve anılarımızdadır.
Gerçekten ilk yabancı askeri güç, Kıbrıs Türkleri’nin hayatlarını kısmen koruma ve kolaylaştırmayı başarmıştır. Hatta anımsadığım kadarı ile Kıbrıs’taki İngiliz üslerindeki askerler de bu askeri birlikte görev almıştı.
Baktılar Kıbrıs meselesi bitecek gibi değil, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi oturdu ve uluslararası kimlikli bir askeri güç oluşturup Kıbrıs’a gönderdi. O askeri gücün adı işte UNFICYP (Yani Kıbrıs Barış Gücü) oldu.
İlk Barış Gücü askerleri gelmeye başladığında sınırlara UN yazılı mavi gözetleme kulübeleri kurmuştu. Hatta kullandıkları araçların bile üzerinde UNFICYP yazıyordu. Kıbrıs halkı onlara “Mavi Bereliler” adını vermişlerdi. Nerde bir olay olsa, “İşte mavi bereliler araya girdi ve sorunu çözdü” derdik.
Mavi bereliler her zaman sorunu çözebilirler miydi? Çözemezlerdi elbette. Lakin böyle bir uluslararası askeri gücün tam yetkili ve dilediği yere gidip gelme özgürlüğüne sahip askerlerinin adada bulunması, hiçbir askeri güç olmamasından çok daha iyiydi.
Kıbrıs Cumhuriyeti kurulduğunda malum anlaşmalar gereğince adaya 70:30 oranına göre Yunan ve Türk Alayları gelmişti. O yangının içinde bu iki alayın sorunu çözmesi imkansızdı. O bağlamda UNFICYP’in foksiyonel olarak varlığı mutlaka elzemdi.
Yine hatırlıyorum... Cumhurbaşkan Muavini saryında toplanan ve hayatın durduğu bir zamandaki siyasiler ve tam yetkili fedakar insanlar, Kıbrıs Türkü’nün var oluşu ve o zor günleri atlatması için çok büyük mücadeleler veriyordu. Mesela Bayraktarlık Merih Hasan Evrim’i Cumhurbaşkanlığı İrtibat Bürosu’nun başına getirmişti. BM askerleri ile en yakın ve en sıkı ilişkide olan memurlardan birisiydi Merih Bey. Bu arada Lefkoşa milletvekili ve Genel Komite Üyesi merhum Ümit Süleyman da, Kıbrıs Türklerinin sorunlarına çare bulmak amacıyle Liyezon Komitesi’nde görev almıştı. Bu iki değerli insanın BM Barış Gücü toplantılarında ne büyük sıkıntılar çektiklerini hatırlıyorum.
Bu arada adaya gelen Kızılhaç ve Kızılay ekipleri de bu zor günleri birer parçası olmuşlardı. Zaman zaman Merih Bey’in odasında yoğun işlerimiz ötesinde en ufak bir zamanda bir araya gelince karşılıklı kahve içer, sorunları tartışırdık. O kahve içişimizde bile bir rahatlık yoktu. Çünkü Merih Bey’in hem telsizi, hem de telefonları hiç durmazdı. Tabii ki bu arada devamlı gelip giden mavi bereli BM askerleri ile de irtibatı götürürdü.
Hatırlıyorum... Kızılhaç’ın geliştirdiği 5X8 ebatındaki mesaj formları, binlerce tomar halinde Merih Bey’in masasında ve avuçlarında bir dağ gibi olurdu. O formlar, parçalanmış ailelerin irtibatını sağlayan küçük, ama amacı büyük kağıt parçalarıydı. O minicik mesaj formları sayesinde parçalanmış aileler birbirlerinden haber alıyorlardı. O mesajları bölgelere götürüp getirenlerden birisi de Binbaşı Macey idi. Macey bir İngiliz askeriydi. Çok da Türk dostuydu ve şişmanca ve göbekli tonton, sevimli elli yaşlarında birisiydi. Ve maalesef Rumlar onu da bir gün, Türk dostu olduğu için alıp ortadan kaldırdılar ve bir kere daha ondan haber alınamadı. Sanki Macey, kullandığı cipi ile buharlaşmıştı. Binbaşı Macey de kayıplar listesine geçen erdemli bir insandı.
Barış Gücü askerlerinin tarassut kulesinden izlediği Türk ve Rum mevzileri, sınır ihlalleri, karşılıklı silah sıkmalar ve daha ötesi, mevcut mevzilerden tek bir taşın bile oynatılmasına müsaade etmemeleri hala hafızalardadır.
Rumlarım tam on bir yıl bizleri gettolara hapsettiği dönemlerde, ne kadar çaresiz, ne kadar ilaç ve ne kadar yiyeceksiz ve susuz kalmıştık...
Büyük oğlum Mustafa 1966 yılında doğduğunda, Rumların en acımasız dönemleriydi ve Türk tarafında toz süt bulmamız imkansızdı. O nedenle sağ olsun Merih Bey vasıtasıyla BM askerlerinin yardımı ile güneyden kaçak olarak toz süt getirtir, evladımın karnını öyle doyururduk. Bu sadece benim başımda değildi. Pek çok hastanın haplarını, ilaçlarını hep mavi bereliler hallederleri bize.
BM Barış Gücü’nün adamızdaki varlığı tamı tamına elli üç yılı buldu. Yani ikili görüşmelerin ve iki toplumun bölünmüşlüğü kadar uzun bir yaşı vardır bu askeri gücün. Ve hala görüşmeler ve Rumların egoları yüzünden çözümsüzlük devam ediyor.
Tabii ki BM Barış Gücü’nün idamesi için pek çok ülke büyük maddi yardımlarda bulunurlardı. Maddi yardımlarla birlikte askeri güç de gönerip o ordunun oluşmasını sağlarlardı.
Bakınız... Tami tamına 53 elli üç yıl adada insani hizmet veren Avustralya birliği, UNFICYP’ten çekileceğini açılamış ve “Artık bizden bu kadar” dercesine bu askeri güç içindeki varlığını sonlandırmıştır.
Bana göre 20 Temmuz 1974’ten ve Nüfus Mübadele Anlaşmasından sonra bu askeri güce ihtiyaç kalmamıştır. Çünkü artık kuzeyde, özgür topraklarımızı koruyan Türk askeri vardır ve artık geçtiğimiz yollarda tek bir Yunan bayrağı dalgalanmamaktadır. Hala daha sınırlarda UN yazılı kulübeler olsa da, onların artık fonsiyonel olarak hiçbir değeri kalmamıştır.
Bu yazımla da Avustralya askeri birliğine teşekkür etmek istiyorum, en zor günlerimizde ayakta kalmamıza katkı koydukları için.
Son bir anımı daha anlatayım diyorum... O zor günlerde BM Barış Gücü’nün başına General Gyani vardı. O generalin resmen Rum yanlısı bir tutum izlemesi nedeniyle, nerdeyse halkımız onu linç ediyordu. Dr. Küçük o Hintli generali mecburen arka kapıdan sarayın avlusundan kaçırmış ve onun canını kurtarmıştı. O Hintli general her zaman bizim için düşman olmuştur.
Kısacası UNFICY, 1974’e kadar Kıbrıs Türkü’nün yaşamına olumlu yönden katkı sağlamış ve bugünlere gelmişiz. Şayet ömrümüz vefa ederse, belki bir katap yazarız UNFICYP ve onlarla yaşanan zamanlarla ilgili olayları ve anıları...
Yani UNFICYP, dostlarım... Bizim acı günlerimizin ve acılarımızın hafifletmesine yardımcı olmaya çalışan askeri güç...