Rum basını, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ve BM Genel Sekreterinin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in dün gerçekleştirdikleri üçlü görüşmeye ve sonrasında yapılan açıklamalara manşet ve iç sayfalarından geniş yer verdiler.
Fileleftheros gazetesi haberlerini: “Holguin Acele Etmeden GYÖ'leri öne çıkarıyor– İkinci Üçlü Görüşmede Sonuç Yok – “Aralarında İyi Bir Görüşme Gerçekleştirdiler” – Hristodulidis’in Müzakereleri Hedefleyen 5 Maddesi – Hristodulidis’in Önerisini Kendisinin Gibi Sundu” başlıkları altında manşet ve iç sayalarından geniş şekilde yansıttı.
Hristodulidis’in dünkü görüşmede 5 maddelik öneri sunduğunu ifade eden gazete, Holguin’in ise “Türk tarafının ritmine uyarak aceleci davranmadığını ve Kıbrıs sorununun özü yerine Güven Yaratıcı Önlemleri (GYÖ) öne çıkardığını” savundu.
Hristodulidis’in ise görüşme sonrası yaptığı açıklamada, görüşmede sunduğu 5 maddelik öneriyi açıkladığını aktaran gazete şunları yazdı:
“1. 11 Aralık 2025 tarihli ortak açıklamadaki BM Güvenlik Konseyi kararları ve siyasi eşitliğe değinmenin devamında Kıbrıs sorununun çözüm temelinin doğrulanması.
2. Bugüne kadar varılan uzlaşıların doğrulanması. Nikos Hristodulidis, iç konulara ilişkin varılan uzlaşıların iki toplumla paylaşılmasını ve üzerinde anlaşmaya varılanların belgede yer almasını dile getirdi.
3. İlgili beş tarafı ilgilendiren uzlaşıların doğrulanması. Nikos Hristodulidis; dış konularda varılan uzlaşıların beş müdahille de paylaşılması ve beşinin de uzlaştığı noktaların belgede yer almasını önerdi.
4. Gayrı resmi değil, belgelere dayanan resmi konferans gerçekleştirilmesi.
5. Bu Konferans çerçevesinde, yeni dört geçiş noktasının açılmasının görüşülmesi. Hristodulidis bu konferansta Kokkina (Erenköy), Luricina (Akıncılar), Mia Milia (Haspolat) ve Athienu (Kiracıköy)-Ahlacia (Eğlence) barikatlarının açılmasının ilan edilmesini önerdi. Yine bu konferansta Kıbrıslı Türklere yönelik tek taraflı açılımlar duyuracağını belirtti”.
Hristodulidis’e Erhürman’ın tepkisinin ne olduğunun sorulduğunu, Hristodulidis’in ise, Erhürman’la, birbirleri adına açıklama yapmayacakları konusunda uzlaştıkları yanıtını verdiğini belirten gazete Erhürman’ın ise görüşmeden sonra KKTC’de yaptığı açıklamada, Hristodulidis’in önerilerinin “yeni bir şey olmadığını, geçmişte parça parça sunulmuş olan öneriler olduklarını” söylediğini aktardı.
Bir gazetecinin, Crans Montana’da uzlaşıların kırmızı ve mavi maddelerle yazıldıkları dile getirmesi üzerine ise Hristodulidis; mavilerin Kıbrıs Rum tarafının, kırmızıların ise Kıbrıs Türk tarafının tezleri olduğunu, uzlaşı noktalarının ise siyah kalemle yazıldıklarını vurguladı.
Hristodulidis: “Belge hazır. Bu önerinin, bizim hazır olduğumuzu ve siyasi irademizi gösteren bir öneri olduğuna inanıyorum. Olumlu gelişmeler olmasını umut edelim” şeklinde konuştu.
Yeni geçiş noktalarının açılması konusunda ise “Mia Milia” (Haspolat) kapısını hemen açmaya hazır olduklarını, Athienu (Kiracıköy)-Ahlacia (Eğlence) kapısı konusunda ise BM Genel Sekreterinin geçtiğimiz temmuz ayında yaptığı öneriyi kabul etmeye hazır olduğunu dile getirdiğini belirten Hristodulidis; “Bizim önerimiz değil. Türk önerisi de değil. Genel Sekreterin bizimle paylaşmış olduğu öneri olduğunu yinelemek isterim” şeklinde konuştu.
Lefkoşa Surlariçi’ndeki “Lidini yolunu” da hemen açmaya hazır olduğunu vurgulayan Hristodulidis, siyasi eşitlik konusunun ise 11 Aralık ortak açıklamasında çözülmüş bir konu olduğunu ifade etti.
Hristodulidis sözlerini; “Bizim tarafımızca hiçbir zaman karşı çıkılmadı. Bir önceki Kıbrıslı Türk liderle olan sorun, siyasi eşitliği egemen eşitlik olarak-ki böyle bir şey aslında yoktur- sunmasıydı” şeklinde sonlandırdı.
Gazete haberinde, Holguin tarafından yapılan yazılı açıklamaya da yer verdi ve Holguin için sadece GYÖ’lerin var olduğu yorumunda bulundu.
Cumhurbaşkanı Erhürman’ın açıklamalarını da okuyucuya yansıtan gazete, Hristodulidis’in, liderlerin Holguin olmadan da görüşmeleri yönünde öneride bulunduğunu ancak Erhürman’ın bu öneriyi sanki kendi önermiş gibi lanse ettiğini iddia etti.
- Mavroyannis: “Önceki uzlaşılar tehlikede”
Politis gazetesi ise: “Kıbrıs sorunu: Yine Uzlaşılar – İki Liderden De Geri Adımlar – Holguin Kızgın – BM’nin İlerleme Çağrısına Yanıt Vermediler” başlıkları altında verdiği haberinde, BM Genel Sekreterinin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Holguin’in liderlerle görüşme sonrasında yaptığı açıklamaya geniş şekilde yer verirken, liderlerin BM’nin ilerleme çağrısına yanıt vermedikleri yorumunda bulundu.
Cumhurbaşkanı Erhürman ve Rum lider Hristodulidis’in açıklamalarını da geniş şekilde yansıtan gazete, Kıbrıs Rum tarafının eski müzakerecisi Andreas Mavroyannis’in ise, Hristodulidis’in önerileri konusunda gazeteye endişelerini dile getirdiğini aktardı.
Habere göre Mavroyannis; Hristodulidis’in önerisinin “önceden varılmış tüm uzlaşıları zan altında bıraktığını” belirtti. Mavroyannis'in “kendisi ve Özdil Nami’nin, daha önceki uzlaşı noktalarını doğrulamak için yaptıkları temaslarda, bir tarafın istediği uzlaşı değişikliğinin olabilmesi için diğer tarafın da onayı gerektiğini ancak onay verilmemesi durumunda uzlaşının dokunulmadan kaldığını” vurguladığı da haberde yer aldı.
Mavroyannis, Hristodulidis’in önerisiyle “kaldığımız yerden devam edelim ilkesinin ortadan kalkacağını ve herkesin hemfikir olması gerekeceğini” belirterek “Eğer bir taraf uzlaşıyla hemfikir olmazsa o uzlaşı kaybolacak” uyarısında bulundu.
Bunun da ötesinde, Hristodulidis’in önerisiyle, uzlaşıların garantörler tarafından da onaylanmasının gerekeceğini ifade eden Mavroyannis, bu durumun daha da gecikmelere yol açacağını sözlerine ekledi.
Alithia gazetesi ise haberini; “Erhürman Uzlaşıların İmzalanmasını İsterken Hristodulidis En Baştan Kaydedilmelerini İstiyor – Uzlaşıları Siliyor, Kıbrıs Rum Tarafını Ortada Bırakıyor – Crans Montana’ya Atıfta Bulunuyor Ancak Guterres Çerçevesine Hiç Değinmiyor” başlıkları altında yansıttı. Gazete dünkü görüşmenin, taraflar arasındaki görüş ayrılıklarını net bir biçimde ortaya koyduğu yorumunda bulundu.
Gazete, Hristodulidis’in dünkü görüşmede BM’den, Kıbrıs sorununda bugüne kadar varılmış tüm uzlaşıların üçüncü bir kurum tarafından bir araya toplamasını talep ettiğini, teknik bir adımmış gibi görünen bu talebin aslında “siyasi ağırlıklarını azalttığını” savundu.
2008-2017 yılları arasındaki uzlaşıların sadece kayda geçirilmesi gereken maddeler değil BM tarafından tanınan, uzun süreli bir sürecin müzakere kazanımları olduklarını ifade eden gazete, Hristodulidis’in önerisinin, “ ‘bugüne kadar uzlaşılanlarda’ olan odak noktasını ‘yeniden uzlaştığımız her şey yeniden geçerli’ olgusuna taşıdığı” yorumunda bulundu.
Gazete göre bu durum, yıllardır kapalı olarak varsayılan konuların yeniden açılması anlamına gelirken, Kıbrıs sorunu gibi her kelimenin siyasi bir bedele ve zamana mal olduğu bir sorunda bu seçeneğin, Kıbrıs Rum tarafının kendi kazanımlarını yeniden müzakere etmesine yol açabilecek.
Gazete ayrıca, BM’nin 2019’da gerek Guterres Çerçevesi gerekse Crans Montana’ya kadarki uzlaşıları Genel Sekreterin Güvenlik Konseyi’ne sunduğu raporda kayda geçirdiğini, altı maddelik çerçevenin referans noktası olarak kabul edildiğini, bu yüzden başlangıç olacak yeni bir “bağlantıya” gerek olmadığını savundu.
Hristodulidis’in “Kokkina” (Erenköy) barikatının açılmasını talep ettiğini belirten gazete ancak bu noktanın Türk tarafı için “hassas askeri bölge olduğunu” kaydetti ve son 20 yıllık tecrübelerin, hassas askeri bölgelere ilişkin her GYÖ’nün “engelleme mekanizmasına dönüştüğünü” gösterdiğini yazdı.
GYÖ’lerde “ya hep ya hiç” mantığının hep aynı sonucu getirdiğini de vurgulayan gazete, Holguin’in ise sonuçtan duyduğu hayal kırıklığını, beklentileri düşük tutarak ifade ettiği yorumunda bulundu.
Haravgi gazetesi ise konuya ilişkin haberlerini: “Holguin’den İki Lidere: ‘Daha Fazla Şey Bekliyorum’ – Hristodulidis’ten Holguin Olmadan Liderler Görüşmesi Önerisi – ‘Ya Birlikte Kazanacağız Ya Birlikte Kaybedeceğiz’” başlıkları altında okuyucuya aktardı.
Haberinde Holguin, Hristodulidis ve Erhürman’ın açıklamalarına yer veren gazete, AKEL’in dün konuya ilişkin değerlendirmede bulunduğunu ve temasların bir an önce arttırılması çağrısı yaptığını yazdı.
AKEL’in açıklamasında özetle, dünkü görüşmeden çıkan ilk izlenimin özlü bir ilerleme olmadığı şeklinde olduğu belirtilirken sürecin yavaşlamaya girdiği görüşünü de dile getirdi.
