Çok yıllar geçti üstünden.
O çok yıllarda neler neler değişmedi ki.
İlk Mekke ile bu günkü Mekke aynı mı kaldı. Dağlara tırmanılırdı taş toplayıp da Şeytan’ı taşlamak için.
Suudi kralı ya de şeyhi en uygun taşları toplar da yığar şimdi müminlerin atması için en uygun yere.
Müminler yine mümindir ve lâkin Suudi Şeyhliği onları sevap işleyecek inanmışlar olarak görmez, kasasına banka hesabına eklenecek dolarları harcayacak turistler olarak görür.
Aksini söyleyecek olanlar hiç de az değildir çoktur hatta bilirim, kızacak olanlar daha da çoktur.
Ve lakin onları dinden imandan çıkaran ben değilim ki.
Kâbe’nin dibine beş yıldızlı hatta yedi on yıldızlı turistik otelleri diken suudlar olsa gerek.
Neyse suudları suudlara bırakalım.
Evet diyorum ki, inancı tam bir Müslüman için hayırların en hayırlısı insanlığın en hayati ihtiyaçlarının karşılanmasına karınca kararınca da olsa katkı koymaktır.
Ve dikkatli bir gözle bakılınca Müslüman’lığı çok da umursamayanların ki kanaatimce bunlar hırsızlar yalancılar uğursuzlar, komşuları açken hiç ama hiç umursamadan har vurup harman savurarak, yetim hakkı kul hakkı, kuş hakkı börtü böcek hakkı demeden yeyip içip keyif çatanlar arasından çıkar Müslümanlığın biçimci gösterişlerini ulu orta mirasyedi hovardalığı ile sergileyenlerdir.
Ülkeye halka dair en ufak bir faydası olmayanların iş İslam’ın gelenekleri arasında kabul edilen Kâbe’ye gerek hac mevsiminde gerekse de umre dönemlerinde alayı vala ile koşmaları ve bunu gösterişe çevirmeleri çok sık rastladığımız bir gerçekliktir.
Din işleri ileri gelenlerinin salgın hastalıklar döneminde pandemi süresince hac farızasının yerine getirilmemesi gerektiğini açıkladıklarını da biliyoruz, bu tür açıklamalar hem gerekli idi ve hem de sevap idi.
Hal böyleyken dini inançların, geleneklerin ve adetlerin güncellenmesi ve bu gün için çok daha faydalı, insanlık için faydalı yeni alışkanlıkların eskiler yerine ikame edilmesi çok da iyi olur kanaatindeyim.
 Zeytin dikmenin, okul yurt yapılsın gibi  şeylerin kurban kesmek ve hacca gitmek kadar hatta ondan daha fazla sevap getireceğini hangi din yetkilisi ne zaman dile getirmeyi düşünecek diye merak ediyorum.
Elbette ki imamlar da komşusu komşuları açken umursamadan tok yatmanın makul Müslümanlık olmadığını biliyorlardır.